Estilo de vida e enfermidade de Alzheimer

afaga alzheimer estilo de vida y alzheimer

Cada vez hai m√°is probas de que alg√ļns factores do estilo de vida est√°n relacionados co desenvolvemento do alzh√©imer, ou o contrario, hai factores no noso estilo de vida que poden axudar a protexernos, atrasar a aparici√≥n da enfermidade, ou mesmo, provocar que a evoluci√≥n sexa lenta. Moitos deles son potencialmente modificables e incl√ļen o tabaquismo, a actividade f√≠sica, a educaci√≥n, o compromiso social, a estimulaci√≥n cognitiva e a dieta. A modificaci√≥n da maior√≠a destes factores ten outras vantaxes para a sa√ļde, aumentando os beneficios potenciais ao modificar o estilo de vida do individuo.

Este interesante artigo de Carlos Spuch, Investigador Senior do Instituto de Investigaci√≥n Sanitaria Galicia Sur (IISGS), explica as √ļltimas¬† investigaci√≥ns sobre as causas da enfermidade e demostra como o noso estilo de vida si infl√ļe na aparici√≥n de determinadas enfermidades, entre elas, as neurodexenerativas.

Non √© posible evitar que apareza a enfermidade, pero si se pode atrasar a s√ļa aparici√≥n e, sobre todo, envellecer con calidade.

Estilo de vida e
enfermidade de Alzheimer

A enfermidade de Alzheimer √© a demencia m√°is com√ļn tanto en Europa como en Espa√Īa, e de especial relevancia en Galicia. A Federaci√≥n Alzheimer Galicia calcula que en Galicia sofren esta enfermidade arredor de 70.000 persoas, sendo, segundo a OMS, a terceira causa de discapacidade en persoas maiores de 60 anos.

Un dos grandes desaf√≠os aos que nos enfrontamos √© que, a pesar dos moitos esforzos realizados, desco√Īecemos a orixe da enfermidade. Isto provoca que se retrase a aparici√≥n de novos f√°rmacos ou terapias que axuden, se non a curar a enfermidade, polo menos a retardar a s√ļa aparici√≥n e evoluci√≥n.

As teor√≠as cl√°sicas sobre a orixe do alzh√©imer fallaron. Estas son: a teor√≠a do amiloide e a teor√≠a da Tau. Obviamente, son dous eventos que aparecen na maior√≠a dos casos de alzh√©imer, pero, se algo temos claro, √© que son dous eventos secundarios a un evento primario desco√Īecido.

Unha das grandes esperanzas dos √ļltimos anos √© que apareceron novas teor√≠as que poder√≠an causar a enfermidade de Alzheimer, como son:

  1. Teoría da infección por fungos no cerebro
  2. Teoría dun fallo na neuroxénese
  3. Teoría dun fallo da barreira hematoencefálica
  4. Teoría dun dano nas neuronas do Locus Ceruleus
  5. Teoría dunha activación temprana dos astrocitos no cerebro.

O futuro diranos se algunha destas teor√≠as √© certa ou se aparecen novas li√Īas de investigaci√≥n. Non obstante, a investigaci√≥n avanza e d√° froitos. Durante este √ļltimo ano public√°ronse varios traballos moi interesantes que demostran algo que nos laboratorios de investigaci√≥n sospeitamos desde hai tempo: A orixe da enfermidade de Alzheimer non ocorre en cerebros “maiores”, sen√≥n que, con moita probabilidade, ocorre durante a nosa xuventude.

Nun estudo realizado no Instituto Karolinska de Estocolmo, demostrouse que 20 anos antes de que aparezan os primeiros s√≠ntomas, xa ocorren cambios no noso cerebro. Noutro estudo realizado en Su√≠za con cerebros de xente nova que morreu por accidentes deportivos, atopouse que algunhas destas persoas xa ti√Īan placas de amiloide e Tau hiperfosforilado no cerebro. Isto quere dicir que, o que sexa que provoque a enfermidade, est√° sucedendo cando somos novos, quizais durante a nosa adolescencia, ou quen sabe se antes.

Podemos retrasar a s√ļa aparici√≥n

Sen embargo, non todo √© escuridade nesta enfermidade, cada vez hai m√°is probas de que alg√ļns factores do estilo de vida est√°n relacionados co desenvolvemento do alzh√©imer, ou ao contrario, hai factores no noso estilo de vida que poden axudarnos a protexernos, retrasar a aparici√≥n da enfermidade, ou incluso, provocar que a evoluci√≥n sexa lenta. Moitos deles son potencialmente modificables e incl√ļen o tabaquismo, a actividade f√≠sica, a educaci√≥n, o compromiso social, a estimulaci√≥n cognitiva e a dieta. A modificaci√≥n da maior√≠a destes factores ten outras vantaxes para a sa√ļde, aumentando os beneficios potenciais ao modificar o estilo de vida do individuo.

Unha evidencia sobre como cambiando a nutrición e o exercicio físico se pode alterar o desenvolvemento da enfermidade é que, só cambiando a dieta cara hábitos de vida saudables, realizando exercicio físico, e mantendo unha correcta actividade mental pódese retrasar o inicio da enfermidade de 5 a 7 anos. Aínda que isto non pareza moito numericamente falando, en realidade é moitísimo. Significa que se unha persoa comeza a ter os síntomas clásicos da enfermidade con 60-65 anos, retrasaríaos cara aos 65-70 anos. Tendo en conta o alto custo social e económico da enfermidade, moi especialmente nas familias, e que unha persoa con alzhéimer necesitaría de 3 coidadores, estes 5 anos son moito.

Ademais de retrasar o inicio da enfermidade 5 anos, se se logra que a persoa con alzh√©imer mante√Īa unha correcta actividade f√≠sica, mental e nutricional, tendo en conta que √© complicado, conseguir√≠ase que o desenvolvemento da enfermidade sexa m√°is lento e paulatino. Ao final, se o logr√°semos e tiv√©semos a forza de vontade de cambiar estes factores da nosa vida, lograr√≠amos algo moi importante, que √© envelllecer con calidade.

Que se entende por exercicio físico?

Para explicarvos os √ļltimos estudos de como o exercicio f√≠sico nos pode axudar a protexer as nosas vidas desta enfermidade tan devastadora, quero aclarar algo moi importante e que a xente pregunta: que √© facer exercicio f√≠sico?

Moita xente cre que facer exercicio f√≠sico √© practicar un deporte a nivel profesional ou incluso a nivel amateur dunha forma seria. Isto √© un NON rotundo. Practicar deporte √© bo por moitos motivos, pero non √© facer exercicio f√≠sico. Realizar actividade f√≠sica √© algo m√°is sinxelo que isto, e que TODO O MUNDO PODE REALIZAR, √© cami√Īar 20-30 minutos cada d√≠a un par de d√≠as √° semana, bailar, nadar, facer xardiner√≠a, realizar actividades organizadas como o Taich√≠, ou actividades de ximnasia acu√°tica, etc.

Se tratamos de responder esta pregunta, pero nun caso moi especial e real, como que é facer exercicio físico nunha persoa con demencia, non atopamos consenso entre os expertos, porque depende de cada enfermo. Moitos expertos din que actividade moderada de 150 minutos á semana, pero en sesións de 10-15 minutos diarios en forma de paseos matinais, ver tendas e realizar xardinería pola tarde.

En ambos casos, hai algo que é importante entender. Realizar actividade física depende de cada persoa, hai xente que lle gusta pasear, a outra apasiónalle nadar, a outra a xardinería, a outra o baile, e a outra as artes marciais. O importante é que cada un se adapte aos seus gustos, pero que realice actividade física. Vencer isto e lanzarse a vivir e disfrutar do que nos ofrece a vida está na nosa man, e é a diferenza entre a xente que padecendo unha enfermidade a leva ben e ata a considera unha segunda oportunidade para vivir, dos que se deixan levar e acaban con longos e prolongados anos pechados en casa e dentro de un mesmo.

Sobre como o exercicio f√≠sico √© capaz de modular o noso cerebro a nivel estrutural e molecular, co√Īec√©molo desde hai moitos anos. Sabe-se ben que realizar exercicio incrementa o n√ļmero de sinapsis nas nosas neuronas (conexi√≥ns entre neuronas). Ademais, a actividade f√≠sica provoca unha liberaci√≥n de sustancias (factores de crecemento e hormonas) por parte dos m√ļsculos e outros √≥rganos que son capaces de entrar no cerebro e axudan a mellorar a nosa memoria, ademais de facer que nos sintamos ben.

Quen non experimentou estes efectos ao longo da nosa vida? Sabe-mos, ata sen explicacións científicas, cando logramos realizar unha actividade física dunha forma constante e durante un período de tempo medio (durante uns meses) atopámonos moito mellor, cognitivamente estamos máis rápidos, temos unha capacidade de memorizar e aprender maior, e sobrellevamos mellor os períodos de estrés e cargas de traballo ou familiares excesivas.

Esperanza para o futuro

Persoalmente estou convencido de que no futuro se vai descubrir un f√°rmaco, ou varios f√°rmacos que poidan curar a enfermidade de Alzheimer, e moi probablemente a curto prazo poderase obter alg√ļn que retrase a enfermidade. Sen embargo, isto √© algo que vai depender dun forte impulso da investigaci√≥n a nivel mundial. Que estes cambios poidan chegar ao noso pa√≠s dunha forma r√°pida, s√≥ depender√° dos esforzos que se fagan en investigaci√≥n agora e nos pr√≥ximos anos no noso pa√≠s. Estamos moi acostumados a que os problemas os arranxen outros pa√≠ses e a propia inercia e desenvolvemento europeo fai que eses cambios acaben chegando a Espa√Īa con 30 anos de retraso. Isto, non s√≥ depende dos nosos diferentes gobernos e instituci√≥ns, depende principalmente da nosa sociedade, √© dicir, de n√≥s mesmos. O feito de que a sociedade reclame que se invista de verdade en investigaci√≥n no noso pa√≠s, e que se faga de forma espec√≠fica nesta dram√°tica enfermidade, √© un dos est√≠mulos m√°is fortes que se pode facer.

Mentres todo isto non ocorre, só podemos facer unha cousa, tamén moi importante -non só para frear o alzhéimer, senón moitas enfermidades metabólicas e vasculares graves-, cambiar os nosos hábitos de vida cara unha dieta saudable e realizar unha actividade física, suave, que nos guste e de forma regular.

Carlos Spuch Calvar

Investigador Senior do Instituto de Investigación Sanitaria Galicia Sur (IISGS)

Hospital √Ālvaro Cunqueiro de Vigo

E-mail: carlos.spuch.calvar@sergas.es

Deixar un comentario

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *

Scroll ao inicio