Terapia Ocupacional: a importancia da motivaci贸n e as rutinas

afaga alzheimer terapia ocupacional rutinas

Public谩ronse algunhas investigaci贸ns nas que se equipara a intervenci贸n da terapia ocupacional na enfermidade de Alzheimer coa efectividade dos tratamentos farmacol贸xicos, 茅 importante comezar coa intervenci贸n canto antes para atrasar a evoluci贸n da enfermidade e manter ao m谩ximo a autonom铆a das persoas.

Este interesante artigo dunha das terapeutas ocupacionais de AFAGA, Cecilia Touceda Rey, ach茅ganos un pouco m谩is ao mundo da terapia ocupacional. Que 茅, para que serve, como se aplica nos centros e como poden utilizala os coidadores no seu d铆a a d铆a.

Terapia ocupacional:
a importancia da motivaci贸n e as rutinas para manter as actividades da vida diaria

Algunhas investigaci贸ns equiparan a intervenci贸n da Terapia Ocupacional na enfermidade de Alzheimer coa efectividade dos tratamentos farmacol贸xicos, sendo importante comezar coa intervenci贸n o m谩is cedo posible para retrasar a evoluci贸n da enfermidade e manter ao m谩ximo a autonom铆a das persoas.

A demencia 茅 un s铆ndrome (xeralmente de natureza cr贸nica ou progresiva) caracterizado polo deterioro da funci贸n cognitiva.

Cando un usuario chega aos nosos centros, sempre se realiza unha valoraci贸n por parte do terapeuta ocupacional. A valoraci贸n centra-se en co帽ecer os intereses da persoa, as s煤as rutinas diarias e h谩bitos persoais. Para iso, preg煤ntase 谩 s煤a familia sobre:

  • Actividades b谩sicas da vida diaria (ABVD): Ref铆rese ao autocoidado: mobilidade (andar, escaleiras, bipedestaci贸n, trasferencias…), vestir, alimentaci贸n (acto de comer e deglutici贸n), hixiene persoal (bucal e facial, barbeado e peinado), ba帽o (en ducha ou ba帽eira), incontinencia (vesical e anal).
  • Actividades instrumentais da vida diaria: Son as que realizamos para interactuar co noso entorno m谩is inmediato: coidado da casa/habilidades dom茅sticas (facer a cama, lavar pratos, coidado da roupa etc…), preparaci贸n de alimentos, manexo de di帽eiro, manexo de transportes, manexo de medios de comunicaci贸n (tel茅fono, escritura, etc.), manexo de medicaci贸n, manexo de recursos sociosanitarios.

Esta informaci贸n proporciona unha idea do funcionamento diario da persoa, os seus gustos e preferencias. As铆 poderemos centrar a intervenci贸n, potenciar a s煤a autonom铆a, diminu铆r a apat铆a e retrasar a evoluci贸n.

Nos centros existen diferentes programas de actividades de Terapia Ocupacional que utilizamos en contexto grupal, para potenciar as funci贸ns cognitivas/funcionais alteradas e, sobre todo, traballar a atenci贸n do usuario, seguir rutinas nas actividades e potenciar as s煤as habilidades. Alg煤ns exemplos son actividades de orientaci贸n 谩 realidade, uso da reminiscencia para evocar recordos, actividades manuais (laborterapia), uso da m煤sica como recurso terap茅utico, actividades f铆sicas (mobilizaci贸ns, psicomotricidade…), sa铆das 谩 comunidade, etc.

En todo o tratamento, o terapeuta ocupacional utiliza a actividade con prop贸sito, cun an谩lise previo e uns obxectivos claros. Na actividade, 茅 importante observar como se inicia, como se executa e como segue unha secuencia de condutas dirixidas cara a unha meta.

Pero como xa comentamos, o m谩is importante son as actividades b谩sicas e instrumentais da vida diaria. Estas hai que realizarlles un gran n煤mero de veces ao longo do d铆a. Se tiv茅semos que concentrarnos nelas cada vez que as realizamos, supor铆anos un gran esforzo. De a铆 que o ser humano as converta no que chamamos rutinas. Por exemplo, cando aprendemos a conducir, necesitamos “estar pendentes” de mirar adiante, os pedais, as marchas, etc.. Unha vez que adquirimos as rutinas, podemos manter unha conversa coa persoa, estar pensando noutra cousa, etc,…

Estas “actividades automatizadas” incl煤en case todas as actividades da vida diaria. Hai que insistir en que a carga de todas estas tarefas recae sobre a figura do coidador, que non 茅 un profesional da sa煤de, e ao que a supervisi贸n case constante, a implicaci贸n emocional, a responsabilidade,… sobrepasa en moitos casos.

Tam茅n 茅 el, o coidador, a persoa que m谩is pode facer para que a esixencia na realizaci贸n das AVD sexa menor, facilitando ao enfermo, estimul谩ndoo, e para dar continuidade 谩s actuaci贸ns terap茅uticas. Para facer m谩is comprens铆bel, m谩is s谩, m谩is f谩cil de levar esta enfermidade.

Consellos para os coidadores:

Aqu铆 presentamos unha serie de consellos xerais sobre o abordaxe, desde o punto de vista do coidador, das AVD, que axudarannos a manter a autonom铆a e mellorar o funcionamento diario dos nosos usuarios:

  • Mant茅n un horario constante de comidas, hixiene, etc. Tam茅n unha secuencia, sempre a mesma, das AVD.
  • Vixiar e po帽er especial coidado na regularidade do ciclo vixilia-sono.
  • Manter un entorno o m谩is estable, seguro, sinxelo, facilitador, orientador, adaptado e tranquilo posible, tanto f铆sico como familiar.
  • Adi谩ntate 谩s s煤as necesidades, pero sen sobreprotexelos, estimulando a s煤a autonom铆a.
  • Realiza actividade f铆sica adaptada diariamente ou tan frecuentemente como sexa posible.
  • Manter unha estruturaci贸n das actividades diarias.
  • Dar tempos de tranquilidade e relaxaci贸n.
  • Manter e estimular as capacidades conservadas do individuo.
  • Estimular a repetici贸n de xestos coti谩s e que participen da vida coti谩 no domicilio.
  • Estimulaci贸n de aspectos cognitivos da persoa.
  • Simplificar cedo e ao m谩ximo as tarefas de autocoidado. Todas se descompo帽en en outras m谩is doadas, que pode que fagan sen axuda. Repetir instruci贸ns en cada paso.
  • Estimular a fala e calquera comunicaci贸n co exterior. Dalg煤n xeito adecuado, sinxelo e claro.
  • Orientaci贸n temporo-espacial constante.
  • Asesorarse acerca dos h谩bitos molestos, alteraci贸ns do estado de 谩nimo, trastornos do comportamento que acompa帽an 谩 enfermidade.
  • A seguridade propia e a dos demais 茅 imprescind铆bel e deberemos buscala sempre.
  • Manter un intercambio social acept谩bel.
  • Buscar as actividades de lecer e tempo libre m谩is motivadoras e participativas para o enfermo.
  • Estar alerta ante o resto de enfermidades e d茅ficits sensoriais (vista, o铆do, etc…), dos cales non est谩n libres. Coa comunicaci贸n diminu铆da, deberemos fixarnos nas sinalas de enfermidade.
  • Normalizar as repercusi贸ns da s煤a conduta. Comprender o seu estado, a s煤a enfermidade. Ser flexible e paciente. A discusi贸n aumentar谩 a s煤a confusi贸n.
  • Na continuidade do plan de tratamento radica a s煤a efectividade.

Desde os nosos centros traballamos usando o prop贸sito e a motivaci贸n do usuario, crear rutinas e facilitar o d铆a a d铆a intentando potenciar ao m谩ximo a s煤a autonom铆a.

Cecilia Touceda

Terapeuta Ocupacional de AFAGA

Deixar un comentario

O teu enderezo electr贸nico non se publicar谩 Os campos obrigatorios est谩n marcados con *

Scroll ao inicio